Giải mã khoảng trống thể chế đổi mới sáng tạo khu vực công Việt Nam

Phần một: Bối cảnh chiến lược và Khoảng trống thể chế về Đổi mới Sáng tạo Khu vực Công tại Việt Nam

1.1. Thực trạng phát triển hệ sinh thái ĐMST quốc gia và áp lực chuyển đổi mô hình quản trị công

Trong hành trình vượt thoát bẫy thu nhập trung bình và định hình lại vị thế trên bản đồ kinh tế toàn cầu, Việt Nam đang chứng kiến một sự dịch chuyển chiến lược mang tính thời đại: từ bỏ mô hình tăng trưởng thâm dụng tài nguyên và lao động giá rẻ để tiến lên mô hình dựa trên năng suất, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Những dữ liệu thực chứng quốc tế đã ghi nhận nỗ lực bước đầu của tiến trình này. Theo Bảng xếp hạng Chỉ số Đổi mới sáng tạo Toàn cầu (GII 2022), Việt Nam đã vươn lên vị trí 48/132 quốc gia và vùng lãnh thổ, duy trì nhóm đầu trong các quốc gia thu nhập trung bình thấp có tốc độ bắt kịp đổi mới sáng tạo nhanh nhất thế giới. Tại diễn đàn Vietnam Venture Summit 2022, Việt Nam được đánh giá là một trong ba đỉnh của "tam giác vàng" Đông Nam Á về khả năng thu hút nguồn vốn đầu tư cho khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo. Khung đo lường GII với 5 trụ cột đầu vào (Thể chế, Vốn con người & Nghiên cứu khoa học, Cơ sở hạ tầng, Trình độ phát triển của thị trường, Trình độ phát triển của doanh nghiệp) và 2 trụ cột đầu ra (Sản phẩm tri thức & công nghệ, Tác động) đã phác thảo nên một bức tranh sinh thái đa chiều.

Đồng thời, hệ thống thể chế điều hành cũng ghi nhận hàng loạt văn bản mang tính định hướng quan trọng. Đó là Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 3/6/2020 phê duyệt "Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030"; Quyết định số 2889/QĐ-TTg ngày 31/12/2020 ban hành "Chiến lược quốc gia về Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đến năm 2030"; Quyết định số 569/QĐ-TTg ngày 11/5/2022 về "Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030"; Quyết định số 411/QĐ-TTg phê duyệt "Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số"; cùng Quyết định số 942/QĐ-TTg ngày 15/6/2021 về "Chiến lược phát triển Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số". Ở góc độ văn bản luật, Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013 cũng đã sớm bước đầu quy định đổi mới sáng tạo là việc tạo ra, ứng dụng thành tựu, giải pháp kỹ thuật, công nghệ, giải pháp quản lý để nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội.

Toàn bộ hạ tầng chính sách hiện hành hầu như chỉ tập trung thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong hạ tầng kỹ thuật số và khu vực doanh nghiệp tư nhân, hoàn toàn lãng quên bộ máy quản trị công – nơi đóng vai trò "hệ thần kinh trung ương" của nền kinh tế.

Nhìn lại lịch sử lý thuyết, từ công trình kinh điển của Joseph Schumpeter (năm 1912, 1934) về 5 dạng kết hợp mới trong phát triển, cho đến Cẩm nang Oslo (Oslo Manual năm 2005, 2018) do OECD và Eurostat phát triển, hay các nghiên cứu sâu sắc của Cirera & Maloney (năm 2017), tri thức quản trị toàn cầu đã sớm khẳng định: đổi mới sáng tạo không chỉ giới hạn ở việc sáng chế ra một sản phẩm công nghệ thương mại, mà còn bao gồm cả sự cải tiến quy trình, phương thức tổ chức và nâng cao năng lực quản trị trong bộ máy nhà nước. Việc thiếu vắng khái niệm "đổi mới sáng tạo khu vực công" trong hệ thống pháp luật Việt Nam tạo ra một khoảng trống thể chế nghiêm trọng. Khi khu vực công – bộ phận phân bổ các nguồn lực quốc gia lớn nhất – không được trao một hành lang pháp lý chuyên biệt để tự đổi mới, mọi nỗ lực thúc đẩy sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia sẽ rơi vào tình trạng "đầu nóng thân lạnh", nơi bộ máy hành chính chậm chạp trở thành lực cản kìm hãm sự bứt phá của toàn bộ nền kinh tế.

1.2. Tình trạng phân mảnh chính sách và thiếu vắng Luật/Chiến lược chuyên biệt cho khu vực công

Tình trạng phân mảnh chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo ở Việt Nam hiện nay là một nghịch lý đắt giá. Các chính sách được ban hành dưới dạng các mảnh ghép phân tán, rời rạc tại nhiều Bộ, ngành và lĩnh vực khác nhau, thiếu hẳn một tầm nhìn đồng bộ và một cơ quan tích hợp cấp quốc gia. Sự đứt gãy này trực tiếp tạo ra sự chậm trễ trong hiện đại hóa thủ tục hành chính, biến các quy trình quản lý thành những "trạm thu phí thể chế" đắt đỏ. Nghiên cứu thực chứng cho thấy chi phí tuân thủ pháp luật dư thừa và kéo dài hiện đang bào mòn từ 20% đến 30% lợi nhuận của doanh nghiệp. Đây không chỉ là sự lãng phí nguồn lực tài chính thuần túy, mà còn là sự lãng phí thời gian và phẩm giá của người dân và cộng đồng doanh nghiệp khi phải vận hành trong một môi trường hành chính thiếu tính dự báo.

Xét trên phương diện chính trị - pháp lý, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới, đòi hỏi một bộ máy vận hành tinh gọn, hiệu lực và kiến tạo. Trước đó, Bộ Chính trị cũng đã đưa ra Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021 về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung. Đây là những định hướng chính trị vô cùng nhân văn và đanh thép. Tuy nhiên, giữa chủ trương thượng tầng và thực tế thực thi công vụ lại tồn tại một vực thẳm thể chế.

Bản chất của rào cản nằm ở chỗ: Việt Nam chưa có một cơ quan đầu mối trực tiếp quản lý và dẫn dắt công tác đổi mới sáng tạo khu vực công ở cấp Chính phủ. Việc thiếu vắng một "Luật Khuyến khích Đổi mới sáng tạo" và một "Chiến lược chuyên biệt về Đổi mới sáng tạo trong Khu vực Công" đã làm triệt tiêu các cơ chế hỗ trợ tài chính, phân định trách nhiệm và bảo vệ rủi ro đặc thù cho bộ máy hành chính. Khi không có một thước đo pháp lý minh bạch để định danh "thử nghiệm sáng tạo vì lợi ích chung", cán bộ, công chức đứng trước một sự lựa chọn sinh tồn: tuân thủ máy móc theo các quy định cũ kỹ an toàn nhưng gây trì trệ, hoặc dấn thân đổi mới nhưng đối mặt với nguy cơ vi phạm pháp luật do xung đột quy định. Tâm lý "sợ sai, sợ trách nhiệm" và xu hướng co cụm phòng thủ vì thế trở thành phản ứng tự vệ tự nhiên của đội ngũ công chức. Đó chính là bi kịch thể chế sâu sắc nhất: sự thiếu hụt hành lang pháp lý chuyên biệt đã biến Kết luận số 14-KL/TW trở thành một khẩu hiệu đơn độc, chưa thể chuyển hóa thành động lực thực thi trên diện rộng, khiến bộ máy hành chính công tiếp tục mắc kẹt trong vòng xoáy trì trệ của quán tính quan liêu.

Phần 2: Nhận diện các điểm nghẽn và lỗ hổng hệ thống trong quản lý, điều hành và đo lường đổi mới khu vực công

2.1. Xung đột thể chế, chồng lấn quy định và độ trễ phân cấp hành chính

Nâng cao hiệu năng quản trị công không thể đạt được nếu bộ máy vận hành vẫn mắc kẹt trong quán tính quan liêu truyền thống và tư duy "quản lý khép kín" theo ngành dọc. Sự trì trệ của bộ máy hành chính không chỉ đơn thuần xuất phát từ năng lực thực thi của cán bộ, mà trước hết bắt nguồn từ một hạ tầng pháp lý chồng lấn, thiếu tính đồng bộ. Khi các văn bản quy phạm pháp luật quy định trái ngược hoặc phủ quyết lẫn nhau, sự chủ động sáng tạo ở cấp cơ sở lập tức bị triệt tiêu, biến mọi nỗ lực cải cách hành chính thành việc áp dụng máy móc các quy trình hành chính thay vì tái thiết kế dòng công việc vì lợi ích công cộng.

Bức tranh thực chứng cho thấy một nghịch lý kéo dài: người dân và cộng đồng doanh nghiệp phải chịu đựng tình trạng đối với cùng một đối tượng quản lý nhưng phải thực hiện 2 hoặc 3 lần thủ tục hành chính trùng lặp ở các cơ quan khác nhau. Sự đứt gãy thể chế này thể hiện rõ qua hàng loạt mâu thuẫn giữa các luật chuyên ngành:

• Xung đột gay gắt giữa Luật Chăn nuôi và Luật Thú y: trong việc phân định thẩm quyền kiểm soát dịch bệnh, cấp phép điều kiện cơ sở và quy trình kiểm dịch động vật;
• Chồng lấn giữa Luật Khoáng sản và pháp luật hàng hải: đối với công tác quản lý hoạt động khai thác, nạo vét và lưu thông tài nguyên khoáng sản tại vùng ven biển và luồng hàng hải;
• Đứt gãy liên thông giữa Luật Hóa chất và pháp luật hải quan: đối với việc kiểm soát, khai báo danh mục hóa chất chuyên ngành nhập khẩu.

Bên cạnh sự xung đột về mặt văn bản, độ trễ phân cấp hành chính đang tạo ra một áp lực sinh tồn lên hệ thống chính quyền cơ sở. Khi thực hiện cải cách bộ máy hành chính hai cấp, nhiều nhiệm vụ điều hành và giải quyết thủ tục được phân cấp mạnh mẽ xuống cấp xã. Tuy nhiên, việc chuyển giao nhiệm vụ lại không đi kèm với sự chuẩn bị tương ứng về nguồn lực và nhân lực chuyên môn. Cấp xã – nơi trực tiếp tiếp xúc với người dân hàng ngày – rơi vào tình trạng quá tải nghiêm trọng, trong khi cán bộ cơ sở thiếu hụt các công cụ pháp lý và chuyên môn để xử lý những hồ sơ phức tạp.

Đặc biệt, quá trình sáp nhập địa giới hành chính đã bộc lộ sự hẫng hụt sâu sắc về cơ chế chuyển tiếp. Bộ máy công vụ tại nhiều địa phương rơi vào trạng thái lúng túng khi xử lý hàng loạt bất cập phát sinh liên quan đến việc điều chỉnh bảng giá đất, cập nhật hồ sơ pháp lý tài sản, thay đổi nhãn hàng hóa và điều chỉnh địa chỉ trụ sở của hàng nghìn doanh nghiệp.

Xét dưới góc độ nhân văn và triết học quản trị, tư duy "quản lý khép kín" theo ngành dọc chính là sự củng cố lợi ích cục bộ, coi quyền lực quản lý là "lãnh địa" của bộ, ngành thay vì là công cụ phục vụ nhân dân. Sự chậm trễ trong việc rà soát, loại bỏ các quy định chồng chéo đã đẩy người công chức cấp cơ sở vào thế lưỡng nan: tuân thủ quy định của ngành này thì vi phạm quy định của ngành khác. Khi sự an toàn pháp lý của người thực thi bị đe dọa, phản ứng tự vệ tự nhiên của họ là "đóng băng hoạt động" hoặc nhẫn nại tuân thủ quy trình an toàn dù biết vô lý. Rốt cuộc, chi phí tuân thủ đắt đỏ và sự lãng phí cơ hội phát triển lại đè nặng lên vai người dân và người lao động – những chủ thể dễ bị tổn thương nhất trong nền kinh tế.

2.2. Rào cản mua sắm công và sự đứt gãy kết nối với hệ sinh thái GovTech/Startup

Một trong những điểm nghẽn thể chế trầm trọng nhất hiện nay là sự đứt gãy hoàn toàn giữa năng lực đổi mới sáng tạo của khu vực tư nhân và nhu cầu hiện đại hóa của khu vực công. Khu vực công đang phải đối mặt với hàng loạt thách thức quản trị đô thị, y tế, giáo dục và môi trường cực kỳ phức tạp, rất cần các giải pháp công nghệ đột phá. Ngược lại, khối doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (startup) sở hữu tri thức và công nghệ tiên tiến nhưng lại không thể tiếp cận khu vực công do những rào cản thể chế mua sắm công kiên cố.

Nghiên cứu thực tiễn chỉ ra rằng các chính sách hỗ trợ khởi nghiệp hiện hành, tiêu biểu như Đề án 844 (ban hành theo Quyết định 844/QĐ-TTg), hầu như chỉ dừng lại ở giai đoạn hỗ trợ hình thành doanh nghiệp, ươm tạo công nghệ và thúc đẩy thương mại hóa tại thị trường tiêu dùng tư nhân. Khu vực công hoàn toàn bị bỏ trống, chưa từng được định hình như một "thị trường tiên phong" hay người mua hàng đầu tiên (first buyer) đối với các giải pháp đổi mới sáng tạo nội địa.

Rào cản này bắt nguồn từ phương thức mua sắm công công nghệ thông tin truyền thống. Các dự án công nghệ của Nhà nước thường được thiết kế với quy mô gói thầu quá lớn, thời gian chuẩn bị và phê duyệt kéo dài nhiều năm, đi kèm các tiêu chí khắc nghiệt về năng lực tài chính và kinh nghiệm lịch sử (đòi hỏi số năm hoạt động và doanh thu quá khứ mà các startup không thể đáp ứng). Cách tiếp cận này vô hình trung tạo ra thế độc quyền nhóm, phụ thuộc vào một số ít tập đoàn công nghệ lớn, triệt tiêu hoàn toàn khả năng tham gia của các doanh nghiệp GovTech trẻ, linh hoạt.

Song song đó, khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu số giữa các bộ, ngành vẫn rơi vào tình trạng "cát cứ", cơ chế dữ liệu mở (open data) chưa được định hình rõ ràng, ngăn cản các doanh nghiệp tư nhân khai thác dữ liệu công để sáng tạo các dịch vụ gia tăng giá trị cho xã hội. Dù Luật Đấu thầu năm 2023 đã bước đầu đưa vào các quy định mang tính nguyên tắc về mua sắm công phục vụ đổi mới sáng tạo, nhưng đến nay hệ thống văn bản dưới luật vẫn thiếu vắng các thông tư hướng dẫn chi tiết về cơ chế đặt hàng, định giá tài sản trí tuệ và quy trình chấp nhận rủi ro khi thử nghiệm giải pháp mới.

2.3. Điểm nghẽn phương pháp luận: Đo lường gián tiếp và hạn chế từ các cuộc điều tra thí điểm

Một nguyên lý kinh điển của lý thuyết quản trị hiện đại đã chỉ ra: "Không thể quản lý và cải thiện những gì chúng ta không thể đo lường". Tuy nhiên, công tác đổi mới sáng tạo trong khu vực công tại Việt Nam hiện nay vẫn đang vận hành trong tình trạng thiếu vắng một cơ sở pháp lý mang tính bắt buộc và một phương pháp luận đo lường chuẩn hóa dành riêng cho bộ máy nhà nước.

Hiện tại, việc đánh giá năng lực đổi mới sáng tạo công phải mượn tạm các bộ chỉ số gián tiếp như: Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), Chỉ số Hiệu quả Quản trị và Hành chính công cấp tỉnh (PAPI), Chỉ số Cải cách hành chính (PAR Index), Chỉ số Hài lòng về dịch vụ hành chính công (SIPAS), Chỉ số Chuyển đổi số (DTI) hay Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII). Mặc dù các bộ chỉ số này có giá trị nhất định trong việc phản ánh môi trường kinh doanh hay mức độ số hóa thủ tục, chúng chỉ đại diện cho từng lát cắt riêng lẻ của cải cách hành chính thuần túy. Toàn bộ hệ thống quản trị công hoàn toàn thiếu một khung chuyên biệt để đo lường trọn vẹn một chu trình đổi mới sáng tạo công lập bao gồm 4 tầng: Đầu vào – Năng lực – Quá trình – Đầu ra và Tác động xã hội.

Bản chất hạn chế phương pháp luận đã lộ diện rõ nét qua kết quả khảo sát thí điểm Chỉ số Đổi mới sáng tạo Khu vực công (PSII) do Bộ Kế hoạch và Đầu tư thực hiện vừa qua với những điểm yếu chí mạng:

• Thời gian chuẩn bị quá ngắn, quy mô thu mẫu hạn hẹp khi chỉ thu về được 41 phiếu (trong đó chỉ có 37 phiếu hợp lệ) từ 4 đơn vị cấp Bộ và 2 Sở KH&ĐT cấp tỉnh (Quảng Ninh, Ninh Thuận);
• Hoàn toàn bỏ trống phương pháp phỏng vấn sâu để bóc tách bản chất rào cản;
• Thiếu hụt nghiêm trọng các chỉ báo đánh giá về "hạ tầng mềm" – bao gồm văn hóa tổ chức, mức độ an toàn tâm lý và khả năng chấp nhận rủi ro có kiểm soát của lãnh đạo;
• Nhiều thuật ngữ chuyên môn chuyển ngữ từ tiếng Anh sang tiếng Việt thiếu độ chuẩn xác và không tương thích với ngữ cảnh hành chính Việt Nam.

Phần 3: Phân tích mô hình thực tiễn địa phương và Ma trận Năng lực - Quá trình Đổi mới

3.1. Bức tranh phân hóa thực thi và các "điểm sáng cục bộ" tại địa phương

Sự dịch chuyển từ tư duy quản trị hành chính mệnh lệnh sang quản trị kiến tạo tại Việt Nam đang diễn ra với tốc độ rất không đồng đều giữa các vùng miền. Nhìn trên phạm vi 63 tỉnh, thành phố, đổi mới sáng tạo khu vực công chưa tạo ra một làn sóng chuyển động đồng bộ, mà bộc lộ rõ bức tranh phân hóa sâu sắc với những "điểm sáng cục bộ" đơn độc mang tính tiên phong.

Tuy nhiên, đằng sau những mô hình thành công riêng lẻ này là một thực tế trầm lắng: đa số các địa phương còn lại vẫn đang rơi vào tình trạng "chuyển đổi số hình thức". Thay vì tái cấu trúc lại dòng công việc và đơn giản hóa thủ tục vì sự thuận tiện của người dân, phần lớn các cơ quan công quyền chỉ dừng lại ở việc chuyển hồ sơ giấy thành các tập tin điện tử (file PDF) để tải lên hệ thống. Đó là sự "mô phỏng kỹ thuật số" trên một nền tảng quy trình quan liêu cũ kỹ, khiến bộ máy hoạt động cồng kềnh hơn do công chức phải vận hành song song cả quy trình giấy lẫn quy trình số.

3.2. Đánh giá năng lực lãnh đạo và lực cản văn hóa tổ chức qua dữ liệu thí điểm

Để đổi mới sáng tạo chuyển hóa từ chủ trương thành năng lực thực thi, vai trò mang tính quyết định thuộc về năng lực lãnh đạo và một văn hóa tổ chức mở, nơi quyền thử nghiệm được bảo vệ và sai sót có kiểm soát được chấp nhận như một phần của quá trình học hỏi thể chế. Kết quả khảo sát thí điểm Chỉ số PSII của Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã phơi bày những đứt gãy thực chứng:

Sự suy giảm chỉ số kinh nghiệm (từ 8,2 xuống 5,8) ở cấp địa phương phản ánh một lỗ hổng lớn về năng lực thực chiến và hiểu biết chuyên sâu của đội ngũ lãnh đạo cơ sở đối với các công cụ quản trị hiện đại. Khi người đứng đầu thiếu hụt kiến thức thực tiễn về quản trị đổi mới, việc chỉ đạo hành chính dễ rơi vào phong trào hoặc mang tính áp đặt chỉ tiêu cơ học.

Song song đó, bức tranh khảo sát đã lột tả một lực cản văn hóa tổ chức cực kỳ dai dẳng: tư duy phụ thuộc tuyệt đối vào chỉ thị và sự an toàn pháp lý thụ động.

Con số 86,7% là một bằng chứng đanh thép cho thấy bộ máy hành chính cơ sở đang bị chi phối bởi căn bệnh "nghiện văn bản". Công chức không xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của người dân để chủ động đề xuất giải pháp, mà thụ động chờ đợi văn bản hướng dẫn chi tiết từ cấp trên. Mọi ý tưởng sáng tạo hay cải tiến quy trình công việc đều bị đình trệ nếu thiếu một chỉ thị hoặc mệnh lệnh hành chính cụ thể để làm "lá chắn pháp lý".

Bản chất của rào cản này xuất phát từ việc thiếu hụt môi trường an toàn tâm lý (psychological safety) trong văn hóa công vụ Việt Nam. Cơ chế đánh giá, thi đua và xử lý trách nhiệm hiện hành vẫn giữ nguyên tư duy trừng phạt sai sót hơn là tưởng thưởng sáng kiến. Khi cán bộ thực hiện đúng quy trình quan liêu nhưng gây ra sự trì trệ xã hội thì không bị xử lý, nhưng nếu chủ động đột phá quy trình để giải quyết nhanh công việc cho dân mà gặp rủi ro thể chế thì lại đối mặt với nguy cơ bị kỷ luật.

Phần 4: Khung giải pháp Kiến tạo Thể chế và Thiết kế Bộ Chỉ số Đo lường Chuyên biệt (PSII)

4.1. Đề xuất thể chế hóa và xây dựng chiến lược quốc gia về ĐMST khu vực công

Để vượt qua những điểm nghẽn thể chế và tình trạng "đứt gãy thực thi" đã được phân tích, Việt Nam không thể tiếp tục áp dụng các biện pháp vá víu cục bộ. Một cuộc cải cách sâu sắc đòi hỏi sự thay đổi căn bản về triết học quản trị: chuyển từ tư duy quản lý tuân thủ máy móc sang tư duy quản trị tạo giá trị công (Public Value Creation) theo lý thuyết nền tảng của Mark H. Moore (năm 1995).

1. Thành lập Ban Chỉ đạo Quốc gia về ĐMST Khu vực Công: Do Thủ tướng Chính phủ trực tiếp làm Trưởng ban, giữ vai trò "hệ thần kinh trung ương" tích hợp, đủ thẩm quyền xóa bỏ sự cát cứ và chồng lấn giữa các Bộ ngành, phân bổ nguồn lực quốc gia cho các chương trình thử nghiệm công.
2. Hoàn thiện hạ tầng pháp lý & Cơ chế Sandbox: Ban hành "Luật Khuyến khích Đổi mới sáng tạo" (hoặc chương chuyên biệt trong Luật KH-CN & ĐMST sửa đổi); phê duyệt "Chiến lược quốc gia về ĐMST trong Khu vực công đến 2030, tầm nhìn 2045". Cung cấp "lá chắn pháp lý" miễn trừ trách nhiệm hành chính/dân sự có kiểm soát để hiện thực hóa Kết luận 14-KL/TW.
3. Hiện đại hóa năng lực công chức qua 5 công cụ lõi: Tư duy thiết kế (Design Thinking), Tư duy hệ thống (Systems Thinking), Khởi nghiệp tinh gọn (Lean Startup), Tương lai học (Strategic Foresight) và Trí tuệ tập thể (Collective Intelligence) thông qua mô hình 9 Studio thực nghiệm.
4. Tích hợp vào chỉ số PAR Index và SIPAS: Đưa các tiêu chí đổi mới sáng tạo vào đánh giá cải cách hành chính định kỳ để tạo áp lực tự thân đồng bộ.

4.2. Thiết kế Bộ chỉ số đo lường 4 tầng (PSII) và Nguyên tắc vận hành bền vững

Khung chỉ số đo lường Đổi mới Sáng tạo Khu vực Công (PSII) được cấu trúc toàn diện theo Mô hình Chuỗi giá trị 4 tầng:

Để Bộ chỉ số PSII vận hành hiệu quả tại các địa phương, công tác quản lý cần được phân công minh bạch cho 6 sở, ngành chủ trì: Sở KH&CN (chủ trì phương pháp luận); Sở Tài chính (ngân sách và mua sắm công sáng tạo); Sở Công Thương (kinh tế số và nội địa hóa công nghệ); Sở Nội vụ (năng lực lãnh đạo, văn hóa công vụ); Sở TN&MT (chỉ số tác động bền vững); và Công an tỉnh (an toàn dữ liệu và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư).

4 Nguyên tắc vận hành cốt lõi:

• Khoa học - Minh bạch - Khả thi: Phương pháp chuẩn hóa, công khai, thu thập không gây quá tải cho cơ sở.
• Định lượng - Chuẩn hóa - So sánh quốc tế: Giảm thiểu cảm tính, tương thích chuẩn mực OECD, OPSI, World Bank.
• Linh hoạt - Thích ứng với hệ thống hành chính Việt Nam: Phản ánh đúng đặc thù phân cấp và chênh lệch vùng miền.
• Liên thông với các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs): Mục tiêu tối thượng là phục vụ nhân dân, bảo đảm phát triển bao trùm và không ai bị bỏ lại phía sau.

Bộ chỉ số PSII tuyệt đối không được biến thành một công cụ "xếp hạng kiểm điểm" hay thi đua hình thức. Mục tiêu cao nhất là trở thành một hệ thống phản hồi chính sách thông minh, giúp Nhà nước nhận diện các "vùng mù thể chế" và thúc đẩy tiến trình cải cách công vụ liên tục, nhân văn.